zgłoszenie wierzytelności
Weronika Twerjanowicz 11 MIN Tag: SPORY, KRYZYSY I BEZPIECZEŃSTWO
Blog

Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym – jak odzyskać pieniądze od niewypłacalnego kontrahenta?

Gdy kontrahent ogłasza upadłość, dalsze dochodzenie należności odbywa się na zasadach postępowania upadłościowego. Dla wierzyciela szczególne znaczenie ma prawidłowe i terminowe zgłoszenie wierzytelności syndykowi. Termin wynosi co do zasady 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym – co warto wiedzieć?

  • Na zgłoszenie wierzytelności masz 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w KRZ.
  • Zgłoszenie składa się syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie.
  • Pismo wysłane wyłącznie pocztą lub e-mailem co do zasady nie wywołuje skutków prawnych właściwych dla prawidłowego zgłoszenia.
  • Zgłoszenie dokonane w terminie nie podlega odrębnej opłacie, natomiast zgłoszenie po terminie wiąże się ze zryczałtowanymi kosztami.
  • Szansa na odzyskanie pieniędzy zależy między innymi od kategorii zaspokojenia oraz wartości majątku znajdującego się w masie upadłości.

Co ogłoszenie upadłości kontrahenta oznacza dla wierzyciela?

Z dniem ogłoszenia upadłości majątek dłużnika staje się masą upadłości przeznaczoną na zaspokojenie wierzycieli. Upadły traci prawo zarządu swoim majątkiem, a zarząd nad nim obejmuje syndyk, który następnie prowadzi jego likwidację.

Postępowania egzekucyjne prowadzone z majątku wchodzącego do masy upadłości ulegają zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości są umarzane. Nie można również wszcząć nowej egzekucji z tego majątku.

W praktyce oznacza to, że dotychczasowa windykacja traci znaczenie. Co do zasady dochodzenie należności przenosi się do postępowania upadłościowego, a podstawowym działaniem wierzyciela staje się zgłoszenie wierzytelności.

Ile czasu ma wierzyciel na zgłoszenie wierzytelności? 30 dni od obwieszczenia w KRZ

Termin na zgłoszenie wierzytelności wynosi 30 dni i biegnie od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. 

Wyjątek stanowią m.in. należności ze stosunku pracy oraz określone wierzytelności zabezpieczone rzeczowo, które podlegają umieszczeniu na liście wierzytelności z urzędu, nawet bez ich zgłoszenia przez wierzyciela (art. 236 ust. 2 i art. 237 Prawa upadłościowego). 

Początkiem biegu terminu nie jest więc:

  • dzień, w którym wierzyciel dowiedział się o upadłości;
  • dzień otrzymania wiadomości od kontrahenta;
  • dzień otrzymania zawiadomienia od syndyka.

Sąd już w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości wzywa wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności syndykowi w tym terminie.

Z punktu widzenia wierzyciela najważniejsze jest więc ustalenie daty obwieszczenia w KRZ i liczenie terminu właśnie od tej daty. Warto również pamiętać, że przygotowanie zgłoszenia wymaga zebrania dokumentów, ustalenia wysokości należności oraz należności ubocznych.

Czy syndyk musi powiadomić wierzyciela o upadłości dłużnika?

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości podlega obwieszczeniu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. To właśnie publikacja w KRZ ma podstawowe znaczenie dla rozpoczęcia biegu terminu na zgłoszenie wierzytelności.

Syndyk ma obowiązek zawiadomić o upadłości wierzycieli, których adresy są znane na podstawie ksiąg upadłego, jednak wierzyciel nie powinien uzależniać swoich działań od otrzymania takiego zawiadomienia. Termin biegnie bowiem od obwieszczenia w KRZ, a nie od doręczenia informacji od syndyka.

Dlatego kontrahentów, którzy zaczynają zalegać z płatnościami, warto regularnie monitorować w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Pozwala to szybciej zareagować na ogłoszenie upadłości i uniknąć przekroczenia terminu na zgłoszenie wierzytelności.

Jak zgłosić wierzytelność przez Krajowy Rejestr Zadłużonych?

Zgłoszenia wierzytelności dokonuje się syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, czyli przez portal KRZ.

W praktyce należy:

  1. założyć konto i uwierzytelnić się w systemie;
  2. wybrać właściwe postępowanie upadłościowe;
  3. wypełnić formularz zgłoszenia wierzytelności;
  4. załączyć dokumenty potwierdzające wierzytelność;
  5. podpisać albo uwierzytelnić pismo w sposób dostępny w systemie;
  6. wysłać zgłoszenie.

Dokumenty papierowe składa się w odpowiedniej postaci elektronicznej, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla postępowania prowadzonego w systemie.

Najczęstszym i jednocześnie jednym z najpoważniejszych błędów jest wysłanie zgłoszenia do syndyka pocztą albo e-mailem. Pisma i dokumenty niewniesione przez system co do zasady nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z ich prawidłowym wniesieniem.

Co powinno zawierać zgłoszenie wierzytelności i jakie dokumenty do niego dołączyć?

Zgłoszenie wierzytelności powinno zawierać przede wszystkim:

  • dane wierzyciela;
  • określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi;
  • wskazanie dowodów istnienia wierzytelności;
  • kategorię zaspokojenia;
  • informacje o zabezpieczeniach związanych z wierzytelnością;
  • informacje o toczących się postępowaniach dotyczących tej wierzytelności.

W praktyce warto również dokładnie wskazać podstawę wierzytelności, jej rodzaj oraz termin wymagalności. Do zgłoszenia należy dołączyć dokumenty potwierdzające należność, na przykład faktury, umowy, nakazy zapłaty lub inne dowody.

Braki w zgłoszeniu mogą prowadzić do wezwania do ich uzupełnienia, a w określonych przypadkach również do zwrotu zgłoszenia.

Przy ustalaniu wysokości zgłoszonej wierzytelności trzeba dodatkowo pamiętać o dwóch zasadach:

  • odsetki ujmuje się w wysokości naliczonej do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości;
  • jeżeli wierzytelność jest wyrażona w walucie obcej, umieszcza się ją na liście po przeliczeniu na złote według średniego kursu NBP z dnia ogłoszenia upadłości.

Czy można zgłosić wierzytelność po terminie i jakie są konsekwencje spóźnienia?

Zgłoszenie wierzytelności po terminie nadal jest możliwe, ale wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Wierzyciel, który zgłosi wierzytelność po upływie terminu, ponosi zryczałtowane koszty postępowania upadłościowego wynikłe z tego zgłoszenia, nawet jeżeli opóźnienie powstało bez jego winy.

Koszt odpowiada 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Według obwieszczenia za III kwartał 2025 r. przeciętne wynagrodzenie wynosiło 8 851,42 zł, co oznaczało koszt na poziomie około 1 327,71 zł.

Spóźnienie ma także konsekwencje dla udziału w podziale środków. Zgłoszenie dokonane po terminie nie wpływa na plany podziału złożone wcześniej, a wierzytelność może być uwzględniona dopiero w planach sporządzonych po jej uznaniu.

Należy również pamiętać, że wierzytelność zgłoszona po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości pozostaje bez rozpoznania (art. 252 ust. 2 Prawa upadłościowego). 

Dlatego nawet po upływie terminu warto rozważyć zgłoszenie wierzytelności, o ile postępowanie nadal trwa. Przed podjęciem decyzji należy jednak ocenić koszt zgłoszenia w zestawieniu z wysokością należności i realną szansą jej zaspokojenia.

Co dzieje się po zgłoszeniu wierzytelności? Lista wierzytelności i wypłata środków

Po otrzymaniu zgłoszenia syndyk weryfikuje, czy wierzytelność znajduje potwierdzenie w księgach lub dokumentach upadłego. Jeżeli jest to potrzebne, może wezwać wierzyciela do złożenia dodatkowych dokumentów.

Dalsze etapy można przedstawić następująco:

EtapCo się dzieje?
Weryfikacja zgłoszeniaSyndyk sprawdza wierzytelność na podstawie ksiąg, dokumentów upadłego i dokumentów przedstawionych przez wierzyciela.
Sporządzenie listy wierzytelnościSyndyk sporządza listę, a informacja o jej złożeniu podlega obwieszczeniu.
Uznanie wierzytelnościUmieszczenie wierzytelności na liście umożliwia udział w podziale funduszów masy upadłości.
Plan podziału i wypłataPo zatwierdzeniu listy, na dalszym etapie postępowania, sporządzane są plany podziału i następują wypłaty na rzecz wierzycieli.

Uznanie wierzytelności na liście nie oznacza więc jeszcze wypłaty pieniędzy. Jest natomiast warunkiem udziału w podziale funduszów masy upadłości.

Co zrobić, jeżeli syndyk nie uzna wierzytelności? Sprzeciw do listy wierzytelności

Jeżeli wierzytelność nie została uznana albo została uznana w niższej wysokości, wierzyciel może wnieść sprzeciw.

Termin na jego wniesienie wynosi dwa tygodnie od obwieszczenia daty złożenia listy wierzytelności w KRZ.

Sprzeciw rozpoznaje sędzia-komisarz. Powinien on spełniać wymogi pisma procesowego oraz zawierać odpowiedni wniosek, uzasadnienie i dowody.

Szczególnie istotne jest to, że sprzeciw co do zasady może zostać oparty jedynie na twierdzeniach i zarzutach wskazanych już wcześniej w zgłoszeniu wierzytelności. Nowe twierdzenia mogą zostać podniesione tylko w określonych przypadkach.

Dlatego błędów popełnionych na etapie zgłoszenia często nie można już swobodnie naprawić na etapie sprzeciwu.

Kategorie zaspokojenia wierzycieli – w jakiej kolejności wypłacane są środki?

O realnej szansie odzyskania środków decyduje między innymi kolejność zaspokojenia wierzycieli określona w art. 342 Prawa upadłościowego.

W pierwszej kolejności zaspokajane są koszty postępowania i inne zobowiązania masy, a następnie należności zaliczane do poszczególnych kategorii.

KategoriaJakie należności obejmuje według tekstu?
PierwszaMiędzy innymi określone należności pracownicze, alimentacyjne oraz składki.
DrugaInne należności, w tym co do zasady typowe wierzytelności handlowe B2B.
TrzeciaMiędzy innymi odsetki od wierzytelności należących do wyższych kategorii.
CzwartaOkreślone należności wspólników wynikające z pożyczek i podobnych czynności.

Wierzytelności z kolejnej kategorii są zaspokajane dopiero po pełnym zaspokojeniu kategorii wcześniejszej. Jeżeli środków nie wystarcza na pełne pokrycie należności w obrębie jednej kategorii, środki dzieli się proporcjonalnie.

W przypadku typowej wierzytelności handlowej oznacza to, że przedsiębiorca często znajduje się w drugiej kategorii zaspokojenia. Jeżeli majątek dłużnika jest niewielki, poziom zaspokojenia może być niski albo zerowy.

Jak w upadłości zaspokajana jest wierzytelność zabezpieczona hipoteką, zastawem lub innym zabezpieczeniem rzeczowym?

Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo są zaspokajane na odmiennych zasadach.

Dotyczy to między innymi wierzytelności zabezpieczonych:

  • hipoteką;
  • zastawem;
  • zastawem rejestrowym.

Co do zasady zaspokojenie następuje z sumy uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia, po pomniejszeniu jej o odpowiednie koszty.

Podobne zasady stosuje się do zabezpieczenia w postaci przewłaszczenia na zabezpieczenie.

Dopiero część wierzytelności, która nie została pokryta z przedmiotu zabezpieczenia, uczestniczy w dalszym podziale środków masy upadłości.

Pokazuje to praktyczne znaczenie zabezpieczania wierzytelności jeszcze na etapie zawierania umowy, zanim pojawią się problemy z płatnością.

Najczęstsze błędy wierzycieli przy zgłaszaniu wierzytelności i udziale w postępowaniu upadłościowym

Do najczęstszych błędów należą:

  • wysłanie zgłoszenia wierzytelności pocztą albo e-mailem zamiast przez system teleinformatyczny KRZ;
  • liczenie terminu od dnia uzyskania informacji o upadłości zamiast od obwieszczenia w KRZ;
  • brak monitorowania KRZ;
  • niepełne udokumentowanie wierzytelności;
  • wskazanie błędnej kategorii zaspokojenia;
  • pominięcie odsetek i innych należności ubocznych;
  • brak reakcji na wezwania syndyka;
  • przegapienie terminu na wniesienie sprzeciwu.

Wiele z tych błędów trudno naprawić na późniejszym etapie postępowania.

Zgłoszenie wierzytelności w upadłości kontrahenta – o czym trzeba pamiętać?

Skuteczne zgłoszenie wierzytelności wymaga przede wszystkim dotrzymania 30-dniowego terminu liczonego od obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, prawidłowego złożenia zgłoszenia przez system oraz dokładnego opisania i udokumentowania należności.

Znaczenie ma również właściwe wskazanie kategorii zaspokojenia, uwzględnienie odsetek oraz kontrolowanie dalszego przebiegu postępowania, w szczególności publikacji listy wierzytelności.

Pomożemy przygotować zgłoszenie wierzytelności i reprezentować wierzyciela w postępowaniu upadłościowym – od analizy dokumentów i ustalenia wysokości należności, przez zgłoszenie w KRZ, aż po sprzeciw dotyczący listy wierzytelności.

Bibliografia

  1. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 913).
  2. Ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1584).

Często zadawane pytania (FAQ)

Termin liczy się od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Nie rozpoczyna się on w dniu, w którym wierzyciel dowiedział się o upadłości, otrzymał wiadomość od dłużnika albo zawiadomienie od syndyka.

Tak. Zgłoszenie po terminie jest nadal możliwe, ale wierzyciel ponosi zryczałtowane koszty postępowania wynikłe ze spóźnionego zgłoszenia. Opóźnienie może też wpłynąć na udział wierzyciela w planach podziału sporządzonych przed uznaniem jego wierzytelności.

Nie. Uznanie wierzytelności jest warunkiem udziału w podziale funduszów masy upadłości, ale samo w sobie nie oznacza wypłaty. Do podziału środków dochodzi na dalszym etapie postępowania, a wysokość zaspokojenia zależy między innymi od kategorii wierzytelności i wartości majątku znajdującego się w masie upadłości.

Powiązane artykuły