raportowanie ESG
Michał Janicki 15 MIN Tag: OBSŁUGA PRAWNA FIRM
Blog

Raportowanie ESG po pakiecie Omnibus – kto musi raportować od 2027 roku?

Dyrektywa 2026/470, część pakietu Omnibus I, zawęziła krąg spółek objętych obowiązkiem raportowania ESG. Z tego artykułu dowiesz się, jakie przepisy obowiązują dziś, kogo obejmie obowiązek raportowania ESG od roku obrotowego 2027 i czego kontrahent może od Ciebie żądać, nawet jeżeli Twoja firma jest objęta zwolnieniem.

Raportowanie ESG po pakiecie Omnibus I – co warto wiedzieć?

  • Obowiązek raportowania ESG nie zniknął, ale został wyraźnie zawężony.
  • Docelowy próg wymaga spełnienia dwóch warunków łącznie: ponad 1000 osób średniego zatrudnienia i ponad 450 000 000 EUR przychodów netto ze sprzedaży.
  • Nowy, węższy zakres obejmie lata obrotowe rozpoczynające się od 1 stycznia 2027 r.; kraje UE mają czas na wdrożenie przepisów do 19 marca 2027 r.
  • W polskim prawie obowiązuje na razie art. 84a ustawy o rachunkowości. Pozwala on firmom nieprzekraczającym określonych progów czasowo nie wykonywać obowiązków ESG za lata obrotowe rozpoczęte w 2025 i 2026 r.
  • Przepisy chroniące mniejsze firmy w łańcuchu dostaw są już w dyrektywie, ale wciąż czekają na wpisanie do polskiej ustawy o rachunkowości.
  • Nawet firma zwolniona ustawowo z raportowania może wciąż otrzymywać pytania o dane ESG od banków, inwestorów i kontrahentów.

Co to jest CSRD i czym jest sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju?

Obecne obowiązki w zakresie raportowania ESG wynikają z dyrektywy 2022/2464 z 14 grudnia 2022 r., czyli CSRD. Zastąpiła ona wcześniejsze przepisy o raportowaniu niefinansowym i poszerzyła zakres oraz szczegółowość wymaganych informacji. W Polsce CSRD wdrożono ustawą z 6 grudnia 2024 r., która dodała do ustawy o rachunkowości rozdział 6c „Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju”.

Dlatego termin „raportowanie niefinansowe” odnosi się dziś głównie do wcześniejszego modelu, a obowiązujące przepisy posługują się już pojęciem „sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju”. Zgodnie z art. 63r ust. 1 ustawy o rachunkowości firma objęta obowiązkiem musi pokazać, jak wpływa na środowisko, sprawy społeczne i ład korporacyjny, a także jak te kwestie wpływają na jej rozwój, wyniki i sytuację. Informacje te trafiają do wyodrębnionej części sprawozdania z działalności i muszą być zgodne ze standardami przyjętymi przez Komisję Europejską.

Pakiet Omnibus I – co zmieniła dyrektywa 2026/470?

Pakiet Omnibus I nie znosi obowiązku raportowania ESG. Zmienia jednak zasady, które decydują o tym, kto musi raportować, kiedy powstaje ten obowiązek i jakie informacje trzeba przygotować. W praktyce część firm, które wcześniej miały zostać objęte obowiązkiem raportowania, teraz go nie będzie miała. Zmieniły się też terminy, od których poszczególne grupy przedsiębiorstw zaczną raportować.

Najważniejsze terminy dotyczące raportowania ESG po pakiecie Omnibus I

TerminCo się zmienia?
Lata obrotowe 2025–2026Polska umożliwiła firmom spełniającym warunki z art. 84a ustawy o rachunkowości czasowe niewykonywanie obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju.
Od 1 stycznia 2027 r.Nowy, węższy zakres podmiotów objętych obowiązkiem raportowania ESG ma zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się od tej daty.
Do 19 marca 2027 r.Państwa członkowskie UE mają wdrożyć do prawa krajowego przepisy dyrektywy 2026/470 dotyczące między innymi nowych progów raportowania.
Do 1 lipca 2027 r.Komisja Europejska ma doprecyzować zasady dotyczące kontroli sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.

Zmiany dotyczą również sposobu weryfikacji sprawozdań dotyczących zrównoważonego rozwoju. Nie dojdzie do wcześniej planowanego przejścia na bardziej szczegółową kontrolę poprawności raportów. Komisja Europejska ma natomiast czas do 1 lipca 2027 r., aby doprecyzować zasady obecnie stosowanej, mniej szczegółowej kontroli.

Komisja Europejska przyjęła też 2 dokumenty upraszczające raportowanie. 

  • Pierwszy zmienia zasady dotyczące tego, jakie informacje firmy mają przedstawiać w raportach. 
  • Drugi wprowadza prostszy, dobrowolny sposób raportowania dla firm, które nie mają takiego obowiązku, i jednocześnie ogranicza, jakich informacji większe przedsiębiorstwa mogą żądać od swoich kontrahentów. 

Na dzień publikacji tego artykułu obydwa dokumenty nie zostały jeszcze opublikowane, więc nie obowiązują.

Kto musi raportować ESG po zmianach? Próg 1000 pracowników i 450 mln euro

Nowy art. 19a ust. 1 dyrektywy 2013/34/UE mówi wprost: obowiązek raportowania ESG na poziomie pojedynczej firmy dotyczy jednostek, w których na dzień bilansowy przychody netto ze sprzedaży przekraczają 450 000 000 EUR, a średnia liczba zatrudnionych w roku obrotowym przekracza 1000 osób.

Oba warunki trzeba spełnić jednocześnie – dopiero przekroczenie obu progów naraz utrzymuje firmę w obowiązkowym systemie raportowania. Ten sam próg zastosowano do grup kapitałowych, które sporządzają sprawozdanie skonsolidowane (art. 29a ust. 1), oraz do emitentów. To, czy papiery wartościowe danej firmy są notowane, nie ma tu znaczenia – obowiązek może dotyczyć również firmy nienotowanej, jeżeli mieści się w zakresie przepisów i przekracza oba progi.

Kto nie będzie objęty obowiązkiem raportowania ESG po zmianach?

Poza obowiązkowym systemem raportowania ESG znajdą się przede wszystkim:

  • duże firmy, które nie przekraczają choćby jednego z progów, np. zatrudniające nie więcej niż 1000 osób, nawet jeśli ich przychody znacznie przekraczają 450 000 000 EUR;
  • spółki dominujące grup, które w ujęciu skonsolidowanym nie przekraczają obu progów z art. 29a ust. 1 dyrektywy 2013/34/UE – dotychczasowy obowiązek raportowania skonsolidowanego przestaje obowiązywać;
  • notowane małe i średnie firmy – samo wprowadzenie papierów wartościowych do obrotu przestaje być odrębną podstawą obowiązku.

Kto pozostanie objęty obowiązkiem raportowania ESG?

Obowiązkiem raportowania ESG pozostaną objęte firmy i grupy przekraczające oba progi, niezależnie od tego, czy są notowane. Te same progi dotyczą także instytucji kredytowych i zakładów ubezpieczeń, które wcześniej podlegały obowiązkowi bez względu na formę prawną (art. 1 ust. 3 dyrektywy 2013/34/UE).

Osobne zasady dotyczą firm z państw spoza UE. Nie stosuje się do nich testu „1000 osób i 450 mln euro”, lecz reguła z art. 40a dyrektywy 2013/34/UE. Obowiązek powstaje, gdy firma z państwa trzeciego osiągnęła w Unii przychody przekraczające 450 000 000 EUR w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych, a jej unijna spółka zależna przekroczyła w poprzednim roku próg 200 000 000 EUR. Jeśli firma z państwa trzeciego nie ma w Unii takiej spółki zależnej, liczy się jej oddział, który przekroczył próg 200 000 000 EUR. Jest to odrębny obowiązek publikacyjny: unijna spółka zależna albo oddział publikują i udostępniają sprawozdanie przygotowane przez firmę z państwa trzeciego. Nie sporządzają przy tym własnego sprawozdania na zasadach właściwych dla firm objętych art. 19a lub 29a.

Dyrektywa przewiduje też zwolnienia z obowiązku sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, o których łatwo zapomnieć. Spółka zależna objęta skonsolidowanym sprawozdaniem spółki dominującej może korzystać ze zwolnienia z art. 19a ust. 9 dyrektywy 2013/34/UE, a po zmianie ust. 10 mogą z niego korzystać również jednostki interesu publicznego – o ile spełniają wszystkie warunki zwolnienia. 

Osobną możliwość mają finansowe spółki holdingowe, których spółki zależne mają odrębne modele biznesowe i działają niezależnie od siebie: mogą one nie uwzględniać informacji o zrównoważonym rozwoju w skonsolidowanym sprawozdaniu z działalności. To pojęcie obejmuje jednak wyłącznie podmioty, które nie angażują się w zarządzanie spółkami zależnymi poza wykonywaniem praw akcjonariusza (art. 2 pkt 15 dyrektywy 2013/34/UE).

Od kiedy obowiązują nowe progi raportowania ESG? Harmonogram i pierwsza fala

Nowy, węższy zakres podmiotowy obowiązku raportowania ESG dotyczy lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2027 r. Termin wdrożenia art. 1-3 dyrektywy 2026/470 do prawa krajowego upływa 19 marca 2027 r. (art. 5).

Dyrektywa pozwoliła jednak państwom członkowskim zwolnić z obowiązku firmy niespełniające nowego progu już za lata obrotowe rozpoczynające się między 1 stycznia 2025 r. a 31 grudnia 2026 r. Polska skorzystała z tej możliwości ustawą z 27 lutego 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 333), dodając do ustawy o rachunkowości art. 84a. Zgodnie z nim firma zobowiązana do stosowania art. 49 ust. 3b oraz rozdziału 6c może nie wykonywać tych obowiązków, jeżeli w danym roku obrotowym i w roku go poprzedzającym nie przekroczyła:

  • 1000 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty lub
  • 1 900 000 000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy.

Dla grup kapitałowych progi wynoszą 1000 osób lub 1 900 000 000 zł po dokonaniu wyłączeń konsolidacyjnych albo 2 280 000 000 zł przed ich dokonaniem. Decyzję o skorzystaniu ze zwolnienia podejmuje kierownik firmy albo kierownik spółki dominującej – zwolnienie nie działa automatycznie z mocy prawa.

Harmonogram zmian w raportowaniu ESG

Okres / terminCo wynika z przepisów opisanych w tekście?
Lata obrotowe rozpoczynające się od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.Państwa członkowskie mogą zwolnić z obowiązku raportowania firmy, które nie spełniają nowego progu. Polska skorzystała z tej możliwości i wprowadziła art. 84a ustawy o rachunkowości.
27 lutego 2026 r.Przyjęto polską ustawę wprowadzającą możliwość czasowego niewykonywania obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju.
Lata obrotowe rozpoczynające się od 1 stycznia 2027 r.Zaczyna mieć zastosowanie nowy, węższy zakres podmiotów objętych obowiązkiem raportowania ESG.
19 marca 2027 r.Upływa termin wdrożenia art. 1–3 dyrektywy 2026/470 do prawa krajowego.

Wdrożenie Omnibus I w Polsce – jakie przepisy dotyczące raportowania ESG obowiązują dziś?

Polskie prawo odzwierciedla dziś zmiany unijne tylko częściowo. Z tekstu jednolitego ustawy o rachunkowości z 30 marca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.) wynika, że rozdział 6c – czyli przepisy określające krąg podmiotów zobowiązanych do sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju – wciąż odwołuje się do dotychczasowych kategorii wielkości firm, a nie do progu 1000 pracowników i 450 000 000 EUR.

Pozostałe rozwiązania z dyrektywy – nowy, docelowy próg, ograniczenie żądań informacji w łańcuchu dostaw oraz przepisy o firmach z państw trzecich – wciąż czekają na wpisanie do ustawy o rachunkowości. Nad odrębną nowelizacją w tym zakresie trwają rządowe prace legislacyjne (projekt UC155). Do czasu ich wdrożenia rozwiązania te co do zasady nie stanowią samodzielnej podstawy obowiązku ani uprawnienia w relacjach między firmami na gruncie polskiej ustawy o rachunkowości. Termin wdrożenia tych przepisów do prawa krajowego upływa 19 marca 2027 r.

Praktyczny wniosek: ocenę obowiązków firmy w zakresie raportowania ESG warto zacząć od sprawdzenia, czy firma podlega obowiązującemu dziś rozdziałowi 6c, a następnie – czy może skorzystać z art. 84a. Docelowy próg warto uwzględniać przy planowaniu obowiązków od roku obrotowego 2027, ale na razie nie jest on podstawą obowiązku ustawowego.

Obowiązek raportowania ESG a łańcuch dostaw – dlaczego zwolnienie z raportowania nie oznacza braku obowiązków informacyjnych?

Firma, która nie podlega obowiązkowi raportowania ESG albo docelowo znajdzie się poza jego zakresem, wciąż może otrzymywać zapytania o dane ESG od dużych kontrahentów, banków i inwestorów. Oni sami muszą raportować i potrzebują danych o łańcuchu dostaw. Dyrektywa 2026/470 przewiduje tu dwa różne mechanizmy, których nie warto ze sobą mylić.

Pierwszy to ograniczenie żądań dotyczących danych ESG przekazywanych w łańcuchu dostaw. Dyrektywa nakazuje państwom członkowskim dać firmie chronionej – czyli takiej, która zatrudnia średnio nie więcej niż 1000 osób w poprzednim roku obrotowym i znajduje się w łańcuchu dostaw firmy raportującej – prawo do odmowy przekazania informacji wykraczających poza standardy do dobrowolnego stosowania. Po wdrożeniu tego przepisu firma raportująca będzie mogła oprzeć się na oświadczeniu partnera co do jego wielkości, chyba że wie albo powinna wiedzieć, że oświadczenie jest w oczywisty sposób nieprawdziwe. Jeśli będzie żądać danych ponad limit, będzie musiała poinformować partnera o zakresie dodatkowego żądania oraz o jego prawie do odmowy. Dyrektywa wymaga też, aby zapis umowny sprzeczny z tym ograniczeniem nie był wiążący.

Zakres prawa do odmowy przekazania informacji jest jednak węższy, niż się często zakłada. Ograniczenie nie dotyczy żądań, które służą innym celom niż sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju wymagana dyrektywą – na przykład spełnieniu wymogów ostrożnościowych, ocenie ryzyka kredytowego, obowiązkom należytej staranności albo wykonaniu odrębnego obowiązku umownego, o ile żądanie rzeczywiście służy innemu celowi niż ta sprawozdawczość. O tym, czy limit ma zastosowanie, decyduje więc rzeczywisty cel i zakres żądania, a nie sama podstawa umowna obowiązku informacyjnego.

Drugi mechanizm to prawo firmy raportującej do pominięcia niektórych informacji we własnym sprawozdaniu. Firma raportująca może pominąć – po spełnieniu warunków z dyrektywy – między innymi informacje, których ujawnienie poważnie zaszkodziłoby jej sytuacji handlowej, informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa oraz informacje niejawne. To uprawnienie dotyczy treści własnego sprawozdania, a nie odpowiedzi na kwestionariusz od kontrahenta.

Oba rozwiązania – ograniczenie żądań wobec firm w łańcuchu dostaw oraz możliwość pominięcia określonych informacji w sprawozdaniu – wymagają jeszcze wpisania do ustawy o rachunkowości i do tego czasu nie są podstawą do odmowy wobec polskiego kontrahenta ani do pominięcia informacji we własnym sprawozdaniu. Standard wyznaczający limit żądań Komisja Europejska przyjęła 3 lipca 2026 r. Do jego wejścia w życie punktem odniesienia dla dobrowolnego raportowania pozostaje zalecenie Komisji (UE) 2025/1710 z 30 lipca 2025 r., oparte na standardzie VSME.

Jak przygotować firmę do zmian w raportowaniu ESG?

Ocena statusu firmy w zakresie obowiązków ESG wymaga dziś rozdzielenia trzech spraw: przepisów obowiązujących teraz, docelowych rozwiązań z dyrektywy oraz właściwego roku obrotowego. Zamiast zamykać projekt wdrożeniowy, warto go raczej przeskalować:

  • utrzymać zbieranie tych danych ESG, których rzeczywiście wymagają kontrahenci, banki i inwestorzy;
  • sprawdzić zobowiązania ESG podjęte w umowach handlowych i inwestycyjnych;
  • sprawdzić zapisy umów kredytowych powiązane ze wskaźnikami zrównoważonego rozwoju – zwolnienie z ustawowego obowiązku raportowania ESG nie zwalnia z kowenantów.

Jeśli chcesz potwierdzić status swojej firmy w zakresie raportowania ESG albo sprawdzić zobowiązania ESG w umowach, warto omówić to z kancelarią – błędna ocena statusu może prowadzić do niepotrzebnych kosztów albo do ryzyka niewykonania obowiązków sprawozdawczych.

Raportowanie ESG po pakiecie Omnibus I – podsumowanie

Pakiet Omnibus I zmienił zakres obowiązków związanych z raportowaniem ESG, ale nie usunął tematu ESG z życia polskich firm. Krąg podmiotów objętych obowiązkiem stanie się węższy od roku obrotowego 2027, a w polskim prawie obowiązuje dziś przede wszystkim czasowa możliwość niewykonywania obowiązków sprawozdawczych za lata 2025–2026. Przepisy chroniące mniejsze firmy w łańcuchu dostaw czekają na wdrożenie, a ich zakres nie obejmie wszystkich żądań banków i kontrahentów. Dlatego przy ocenie obowiązków firmy trzeba oddzielić przepisy obowiązujące obecnie od rozwiązań, które zaczną obowiązywać po ich wdrożeniu do polskiego prawa.

Bibliografia:

  1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 z dnia 24 lutego 2026 r. zmieniająca dyrektywy 2006/43/WE, 2013/34/UE, (UE) 2022/2464 i (UE) 2024/1760 (Dz.Urz. UE L, 2026/470, 26.2.2026) – pakiet Omnibus I.
  2. Dyrektywa 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych – wersja skonsolidowana na dzień 18 marca 2026 r.
  3. Dyrektywa (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. (CSRD) – wersja skonsolidowana na dzień 18 marca 2026 r.
  4. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości – tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.
  5. Ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 333).
  6. Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1863).
  7. Ustawa z dnia 9 lipca 2025 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1020).
  8. Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw, nr UC155 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, portal Gov.pl) – według stanu na dzień 3 września 2026 r.
  9. Zalecenie Komisji (UE) 2025/1710 z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie dobrowolnego standardu sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich jednostek (Dz.Urz. UE L, 2025/1710, 5.8.2025).
  10. Rozporządzenie delegowane Komisji z dnia 3 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2023/2772 w odniesieniu do uproszczenia niektórych standardów sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, C(2026) 5010 – przed ogłoszeniem w Dz.Urz. UE.
  11. Rozporządzenie delegowane Komisji z dnia 3 lipca 2026 r. uzupełniające dyrektywę 2013/34/UE przez ustanowienie standardów sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju do dobrowolnego stosowania przez jednostki chronione ograniczeniem żądań w łańcuchu dostaw, C(2026) 5011 – przed ogłoszeniem w Dz.Urz. UE.

Często zadawane pytania (FAQ)

Nie. Dyrektywa 2026/470 nie uchyla CSRD ani obowiązku sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju – zawęża krąg objętych nim podmiotów oraz zmienia harmonogram i zasady kontroli.

Jeżeli w roku obrotowym rozpoczynającym się między 1 stycznia 2025 r. a 31 grudnia 2026 r. oraz w roku go poprzedzającym firma nie przekroczyła 1000 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty lub 1 900 000 000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów, kierownik jednostki może zdecydować o niewykonywaniu obowiązków z rozdziału 6c. Dla grup próg przychodów wynosi 1 900 000 000 zł po wyłączeniach konsolidacyjnych albo 2 280 000 000 zł przed ich dokonaniem. Zwolnienie jest dobrowolne.

Ograniczenie żądań w łańcuchu dostaw dotyczy wniosków składanych na potrzeby sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju i wciąż czeka na wpisanie do ustawy o rachunkowości. Nie obejmuje ono żądań służących innym celom, na przykład wymogom ostrożnościowym, zarządzaniu ryzykiem kredytowym czy obowiązkom należytej staranności. W każdym przypadku trzeba więc sprawdzić rzeczywisty cel i zakres żądania banku albo kontrahenta.

Powiązane artykuły